• రైతుకు మళ్లీ భారం? భూమి శిస్తుపై మంత్రి పొంగులేటి ప్రకటనతో ఆందోళన!
• నాలుగు దశాబ్దాల తర్వాత మళ్లీ తెరపైకి భూమి శిస్తు అంశం
• భూమి హక్కులకు రక్షణ కల్పించడమే లక్ష్యమంటున్న ప్రభుత్వం
• భూ రికార్డులు సరిచేయకుండా శిస్తు ఎలా వసూలు చేస్తారంటున్న రైతులు

ఖమ్మం: తెలంగాణలో భూమి శిస్తు (భూమి రకం) వసూలు అంశం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. దశాబ్దాల క్రితం రైతులపై ఆర్థిక భారంగా మారిన ఈ విధానాన్ని మళ్లీ ప్రవేశపెట్టే ఆలోచనలో ప్రభుత్వం ఉన్నట్లు రెవెన్యూ శాఖ మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాస్‌రెడ్డి వెల్లడించడంతో రైతుల్లో ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. సాగు భూములపై హక్కులకు భద్రత కల్పించేందుకు నామమాత్రపు శిస్తు విధానాన్ని పరిశీలిస్తున్నట్లు మంత్రి చెప్పినప్పటికీ, ఇప్పటికే భూ రికార్డుల సమస్యలు, సాగు ఖర్చులతో ఇబ్బందులు పడుతున్న రైతులపై అదనపు భారం పడుతుందా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

- పొంగులేటి ప్రకటనతో చర్చ

ఖమ్మం జిల్లా దమ్మపేటలో నిర్వహించిన సమావేశంలో మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాస్‌రెడ్డి భూమి శిస్తు అంశంపై కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. గతంలో పటేల్‌, పట్వారీ వ్యవస్థను రద్దు చేసిన తర్వాత కూడా కొంతకాలం భూమి రకం చెల్లించే విధానం కొనసాగిందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఆ విధానం ద్వారా ఎవరి భూమి ఎవరి ఆధీనంలో ఉందనే విషయం తెలుసుకునే అవకాశం ఉండేదని వివరించారు. ప్రస్తుతం భూములకు సంబంధించిన సమస్యల పరిష్కారం కోసం ఇలాంటి విధానం అవసరమా అనే అంశాన్ని ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తున్నట్లు తెలిపారు. గతంలో మాదిరిగా ఎకరానికి రూ.100 వంటి మొత్తాన్ని కాకుండా, నామమాత్రపు శిస్తు వసూలు చేసి రశీదు జారీ చేసే విధానాన్ని ప్రవేశపెడితే భూమిపై హక్కులకు ఆధారంగా ఉపయోగపడుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తున్నట్లు వెల్లడించారు. ఈ అంశంపై అవసరమైతే అసెంబ్లీలో చర్చించి, ఎలాంటి విధానం తీసుకురావాలనే దానిపై నిర్ణయం తీసుకుంటామని మంత్రి పేర్కొన్నట్లు సమాచారం. అయితే, ఈ విధానానికి సంబంధించి తుది నిర్ణయం, వసూలు చేసే మొత్తం, అమలు నిబంధనలు ఇంకా స్పష్టంగా తెలియాల్సి ఉంది. నాడు రైతులకు భారంగా మారిన శిస్తు గతంలో వ్యవసాయమే ప్రధాన జీవనాధారంగా ఉన్న రైతులు పంట దిగుబడులు ఆశించిన స్థాయిలో రాకపోయినా భూమి శిస్తు చెల్లించాల్సిన పరిస్థితులు ఉండేవని పాతతరం రైతులు గుర్తుచేసుకుంటున్నారు. సాగు భూముల స్వభావం, నీటి వసతి ఆధారంగా వివిధ రకాలుగా శిస్తు వసూలు చేసేవారని చెబుతున్నారు.

కొన్ని సందర్భాల్లో బకాయిల వసూలు కోసం రెవెన్యూ అధికారులు జప్తు చర్యలు చేపట్టేవారని, వ్యవసాయ పనిముట్లు, ఇంటి సామగ్రి స్వాధీనం చేసుకున్న ఘటనలు కూడా ఉన్నాయని అప్పటి పరిస్థితులను వివరించేవారు పేర్కొంటున్నారు. ఈ విధానం రైతులకు ఆర్థిక భారంగా మారిందనే విమర్శలు అప్పట్లో వ్యక్తమయ్యాయి.

భూమి శిస్తు రద్దు, గ్రామాధికార వ్యవస్థలో మార్పుల నేపథ్యంలో అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ముఖ్యమంత్రి ఎన్టీ రామారావు ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయాలు రైతులపై ప్రభావం చూపించాయి. 1984 జనవరి 6న పటేల్‌, పట్వారీ వ్యవస్థను రద్దు చేసిన నిర్ణయం గ్రామీణ పరిపాలనలో కీలక మార్పుగా నిలిచింది. ప్రస్తుతం మళ్లీ భూమి శిస్తు అంశం తెరపైకి రావడంతో గత అనుభవాలను రైతులు గుర్తుచేసుకుంటున్నారు.

భూమి శిస్తు విధానాన్ని తిరిగి ప్రవేశపెట్టాలనే ఆలోచన వెనుక భూములపై హక్కులకు అదనపు ఆధారం కల్పించాలనే ఉద్దేశం ఉందని మంత్రి చేసిన వ్యాఖ్యల ద్వారా తెలుస్తోంది. అయితే, కేవలం శిస్తు చెల్లించిన రశీదు ఆధారంగా భూమి యాజమాన్య హక్కులు నిర్ధారించబడతాయా? ఇప్పటికే పట్టాదారు పాసుపుస్తకాలు, రిజిస్ట్రేషన్ పత్రాలు, రెవెన్యూ రికార్డులు ఉన్నప్పుడు ఈ విధానం అదనంగా ఏ ప్రయోజనం అందిస్తుంది? అనే ప్రశ్నలు చర్చకు వస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా భూమి రికార్డుల్లో విస్తీర్ణం నమోదై ఉన్నప్పటికీ వాస్తవంగా సాగు చేస్తున్న భూమిపై వివాదాలు ఉన్నవారు, వారసత్వ సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్నవారు, పట్టాలు లేని రైతులు ఈ విధానం వల్ల ఎలా ప్రయోజనం పొందుతారనే అంశంపై స్పష్టత అవసరం.

శిస్తు రశీదు భూమిపై హక్కుకు చట్టబద్ధమైన రుజువుగా పరిగణించబడుతుందా? లేక కేవలం చెల్లింపు ఆధారంగానే ఉంటుందా? అనే విషయాలను ప్రభుత్వం విధివిధానాల్లో స్పష్టంగా పేర్కొనాల్సి ఉంటుంది. భూముల రకాలను బట్టి గతంలో వసూలు గతంలో సాగునీటి వసతి ఉన్న భూములు, వర్షాధార మెట్ట భూములకు వేర్వేరు పద్ధతుల్లో శిస్తు విధించేవారని పాత వ్యవస్థకు సంబంధించిన వివరాలు సూచిస్తున్నాయి. చెరువులు, కుంటలు, ప్రాజెక్టుల కింద సాగయ్యే భూములకు నీటి తీరువా విధించేవారని, మెట్ట భూములకు వేరుగా శిస్తు వసూలు చేసేవారని చెబుతున్నారు.

అయితే, ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో భూముల వర్గీకరణ, సాగునీటి వసతి, భూమి విస్తీర్ణం, సాగు చేస్తున్న వ్యక్తి వివరాలు వంటి అంశాలను ఎలా పరిగణనలోకి తీసుకుంటారనే దానిపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. రాష్ట్రంలో భూముల ధరలు, సాగు ఖర్చులు, పెట్టుబడులు పెరిగిన నేపథ్యంలో రైతుల నుంచి ఎంత మొత్తంలో వసూలు చేస్తారు? చిన్న, సన్నకారు రైతులకు మినహాయింపులు ఉంటాయా? సాగు చేయని భూములకు కూడా శిస్తు వర్తిస్తుందా? వంటి అంశాలపై ప్రభుత్వం విధానపరమైన వివరణ ఇవ్వాల్సి ఉంది రికార్డులు సరిచేయకుండా శిస్తు వసూలు ఎలా? రాష్ట్రవ్యాప్తంగా భూ రికార్డుల సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్న రైతులు ఈ ప్రతిపాదనపై పలు సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో వారసత్వ మార్పులు, భూమి విస్తీర్ణంలో తేడాలు, సర్వే నంబర్ల సమస్యలు, పట్టాదారు పాసుపుస్తకాలలో తప్పులు వంటి అంశాలు రైతులకు ఇబ్బందులు కలిగిస్తున్నాయి.

ఈ సమస్యలను ముందుగా పరిష్కరించకుండా శిస్తు వసూలు చేయాలనే ఆలోచన సరికాదని రైతు సంఘాల నాయకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. సమగ్ర భూ సర్వే నిర్వహించి, వాస్తవంగా సాగు చేస్తున్న రైతుల వివరాలను నిర్ధారించి, భూములకు సంబంధించిన రికార్డులను సరిచేసిన తర్వాతే ఏదైనా కొత్త విధానంపై ముందుకు వెళ్లాలని సూచిస్తున్నారు.

ఖమ్మం జిల్లా రైతు సంఘం నాయకుడు బొంతు రాంబాబు అభిప్రాయం ప్రకారం, భూముల రికార్డుల సమస్యలను పరిష్కరించకుండా రైతుల నుంచి శిస్తు వసూలు చేయాలనే ఆలోచన ఇబ్బందులకు దారితీయవచ్చు. ముందుగా సమగ్ర భూ సర్వే, ఎంజాయ్‌మెంట్‌ సర్వే నిర్వహించి, సాగు చేస్తున్న రైతులకు చట్టబద్ధమైన పత్రాలు అందించాలని ఆయన కోరుతున్నారు.

రైతులు తమ భూముల రికార్డుల్లో తప్పులను సరిచేయించుకునేందుకు రెవెన్యూ కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగాల్సి వస్తోందని, ఈ సమస్యలను పరిష్కరించడంపైనే ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టాలని ఆయన అభిప్రాయపడుతున్నారు.

రైతులపై అదనపు భారం పడకూడదు

ఇప్పటికే విత్తనాలు, ఎరువులు, పురుగుమందులు, కూలీల ఖర్చులు పెరుగుతున్నాయని రైతులు చెబుతున్నారు. పంటలకు గిట్టుబాటు ధరలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాల వల్ల కలిగే నష్టాలు, మార్కెటింగ్ సమస్యలు వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో కొత్తగా శిస్తు విధిస్తే అదనపు ఆర్థిక భారం పడుతుందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

రఘునాథపాలెం మండలానికి చెందిన రైతు గుత్తా రవి అభిప్రాయం ప్రకారం, రైతులపై కొత్త ఆర్థిక భారం మోపే ముందు ప్రభుత్వం రైతులు, రైతు సంఘాలతో చర్చించాలి. సాగు నుంచి పంట విక్రయం వరకు రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను పరిష్కరించడంపై ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని ఆయన కోరుతున్నారు.

ప్రభుత్వం స్పష్టత ఇవ్వాల్సిన అంశాలివే!

భూమి శిస్తు విధానంపై ప్రభుత్వం ముందుకు వెళ్లాలనుకుంటే పలు అంశాలపై స్పష్టమైన విధివిధానాలు ప్రకటించాల్సిన అవసరం ఉంది.

- శిస్తు వసూలు చేయడానికి ఉద్దేశించిన ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?

- ఎకరాకు ఎంత మొత్తం వసూలు చేస్తారు?

- చిన్న, సన్నకారు రైతులకు మినహాయింపులు ఉంటాయా?

- భూ రికార్డులు లేని రైతుల పరిస్థితి ఏమిటి?

- వివాదాల్లో ఉన్న భూములకు ఈ విధానం ఎలా వర్తిస్తుంది?

- శిస్తు రశీదు భూమి యాజమాన్య హక్కులకు ఏ మేరకు ఆధారంగా ఉపయోగపడుతుంది?

- రైతు సంఘాలతో సంప్రదింపులు జరుపుతారా?

- ఈ విధానం అమలుకు ముందు భూ రికార్డుల సవరణ చేపడతారా?

ఈ ప్రశ్నలకు ప్రభుత్వం ఇచ్చే సమాధానాలే ప్రతిపాదిత విధానం రైతులకు ఎంతవరకు ఉపయోగపడుతుందో నిర్ణయించడంలో కీలకం కానున్నాయి.

తుది నిర్ణయంపై ఉత్కంఠ

భూమి శిస్తు వసూలు అంశం ప్రస్తుతం ప్రతిపాదన, పరిశీలన దశలో ఉన్నట్లు మంత్రి చేసిన వ్యాఖ్యల ద్వారా తెలుస్తోంది. దీనిపై తుది విధానం, అమలు నిబంధనలు, వసూలు మొత్తం వంటి వివరాలు అధికారికంగా ప్రకటించే వరకు స్పష్టత రానుంది.

భూములపై హక్కులకు రక్షణ కల్పించాలనే లక్ష్యం ఉంటే, భూ రికార్డుల సమస్యలను పరిష్కరించడం, భూముల సర్వే నిర్వహించడం, రైతులకు చట్టబద్ధమైన పత్రాలు అందించడం వంటి చర్యలు కీలకం. కొత్త విధానం వల్ల రైతులకు ప్రయోజనం కలుగుతుందా? లేక అదనపు భారం పడుతుందా? అన్నది ప్రభుత్వం తీసుకునే నిర్ణయాలు, ప్రకటించే నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

భూమి శిస్తు అంశంపై ప్రభుత్వం అధికారిక విధానం ప్రకటించే వరకు రైతుల్లో నెలకొన్న సందేహాలకు స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.

---